YAZILAR ve HABERLER

// Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi

Bir çalışanın iş yerinde temel olarak hangi tarihe kadar çalışacağını, başka bir deyişle bahsi geçen iş sözleşmesinin hangi tarihte sona ereceğini belirtmeyen sözleşmeler belirsiz süreli iş sözleşmesi olarak adlandırılmaktadır. Ülkemizde işçi ve işveren arasında yapılan sözleşmelerin çok büyük bir kısmının belirsiz süreli iş sözleşmesi olarak karşımıza çıktığını söylememiz mümkün. Belirsiz süreli iş sözleşmesi İş Kanunu çerçevesinde 11. maddede ele alınmış olup, iş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı durumlarda sözleşmenin belirsiz süreli iş sözleşmesi olarak sayılacağı belirtilmiştir. Bu yazımızda belirsiz süreli iş sözleşmesine dair tüm ilgili detayları ele alıyor olacağız.



Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Nedir?

 

Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi
 

Hepimiz biliyoruz ki iş yaşamında işçi ve işveren arasındaki ilişkiler çok büyük ölçüde önem arz etmektedir ve her iki tarafın da birbirine bağımlı olarak çalışmalarını sürdüğünü söylemek mümkündür. Bu bağlamda her iki tarafın da haklarının bir sözleşme ile korunması oluşabilecek sorunlara karşı bir önlem niteliğini taşır. Belirsiz süreli iş sözleşmesi bağlayıcılığı da tam olarak bu noktada devreye girmekte ve işçi ile işveren arasındaki iş ilişkisini koruma altına almaktadır.

"Belirsiz süreli iş sözleşmesi nedir?" dediğimiz zaman 4857 sayılı İş Kanunu'nun 11. maddesine bakmamız gerektiğini yazımızın başında belirtmiştik. Bu madde gereğince belirsiz süreli iş sözleşmesi, iş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı durumlarda ortaya çıkan sözleşme olarak tanımlanmıştır. Başka bir deyişle çalışanın ne kadar süre ile çalışacağı, yaptığı işin ne zaman sona ereceği gibi bilgiler açıkça yazılı bir şekilde kararlaştırılmamışsa o sözleşme doğrudan belirsiz süreli iş sözleşmesi niteliğini alır. Bu niteliği alabilmesi için bir de yapılan işin belirli bir süresinin olmaması gerekir. Başka bir deyişle ifade edebiliriz ki işçi işe başlarken sözleşmenin biteceği tarihi bilmiyorsa ve bu zaman belirlenmemişse sözleşme belirsiz süreli iş sözleşmesi halini alır. Belirsiz süreli iş sözleşmesi süresi, sözleşmenin adından da anlaşılabileceği gibi belli değildir.

 

Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Nasıl Yapılır?

 

Söz konusu belirsiz süreli iş sözleşmesi şartları olduğu zaman karşımıza birkaç önemli husus çıkmaktadır. Bu noktada vurgulanması gereken ilk husus, belirsiz süreli iş sözleşmesinin yazılı olabileceği gibi yazılı olmayan şekilde de yapılabileceğidir. Sözleşmenin yazılı yapılması halinde bir nüshasının işçiye verilmesi zorunlu olduğu gibi bir nüshası da işveren tarafında kalır. Bu gibi durumlarda "Belirsiz süreli iş sözleşmesi imzalanmazsa ne olur?" benzeri sorular da gündeme gelmektedir. Yazılı olan sözleşmelerin hem işçi hem işveren tarafında bizzat imzalanması gerekir ve bu işlem yapılmadığı takdirde sözleşme geçersiz sayılmaktadır. Söz konusu yazılı olmayan sözleşmeler olduğunda ise çalışanlar doğrudan belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışıyormuş gibi kabul edilir.

 

Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Avantajları

 

Belirsiz süreli iş sözleşmesi işçi hakları bakımından bünyesinde pek çok avantaj barındırır. Belirsiz süreli iş sözleşmesi işe iade hakkı, güvence tazminatı, ihbar tazminatı ve kıdem tazminatı gibi hakları da beraberinde getirmekte. Belirsiz süreli iş sözleşmesi kıdem tazminatı, ihbar ve güvence tazminatı gibi bazı hakları sağlayan tek iş sözleşmesi olarak karşımıza çıkar ve belirli süreli iş sözleşmelerinde sağlanmayan hakları verebilmektedir. Mesela belirli süreli iş sözleşmeleri ile çalışmakta olan bir çalışan iş güvencesi faydalarından yararlanamazken belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışan kişiler bu hükümlerden yararlanabilme hakkına sahiptir. Buna bağlı olarak belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan kişi örnek olarak sözleşmesinin sona ermesi durumunda kıdem tazminatı hakkına sahip olamazken belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışan kişi için bu hak kanunen doğmuş olur. Temelde baktığınız zaman belirsiz süreli iş sözleşmesinin hukuki niteliği kapsamında daha çok işçinin lehine olduğunu söylememiz mümkün.

 

Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Sakıncaları

 

Bununla birlikte belirsiz süreli iş sözleşmelerinde bazı işverenler, sözleşmenin getirdiği zorlayıcı hükümleri yerine getirmek istemedikleri zaman belirsiz süreli bir iş sözleşmesini belirli süreli hale getirmek için işçilere iş süresi belirtilmemiş olan sözleşmeler imzalatma yoluna başvurabilmektedir. Bu gibi durumlar sözleşmede sona erme tarihinin yazılmamış olması halinde bile sözleşmede "belirli süreli iş sözleşmesi" gibi ifadelerin bulunması ile ortaya çıkabiliyor. Bu tip aldatmacalara karşı dikkatli olmak için belirsiz süreli iş sözleşmesi avukat eşliğinde incelenmeli ve herhangi bir olumsuzluk oluşturacak durumun ortaya çıkması durumunda sözleşme imzalanmamalıdır. Bu ve benzeri durumlarda herhangi bir hak kaybına uğradığını düşünen çalışan hukuki yollara başvurarak belirsiz süreli iş sözleşmesi davası açma yoluna da gidebilir.

 

Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Feshi

 

Belirsiz süreli iş sözleşmesi işveren tarafından feshi gerçekleştiğinde bu iş sözleşmesini güvence altına alan 158 sayılı sözleşme, hukukumuzda 1982 yılında kabul edilmiştir. 158 sayılı sözleşmenin taşıdığı en önemli özellik, işçinin işine son vermenin geçerli bir sebebe dayandırılmış olmasını ilke olarak benimsemiş olmasıdır. Belirsiz süreli iş sözleşmesi fesih bildirimi, işçinin iş ilişkisine, iş kapasitesine veya işin gereksinimine dayalı geçerli bir neden olmadığı sürece işveren tarafından verilememektedir. Bununla birlikte belirsiz süreli iş sözleşmesi feshi ekonomik, yapısal, teknolojik ve benzeri sebepler dışında da gerçekleştirilemez. İş Kanunu çerçevesinde belirsiz süreli iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshi, iş ilişkisinin taraflar arasında devam ettirilemez hale gelmesi durumunda kullanılabilen bir hak olarak karşımıza çıkar. Haklı sebeple fesih söz konusu olduğunda belirsiz süreli iş sözleşmesi geçerliliği ortadan kalkmış olur.

Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından neden gösterilmeden feshi bu bağlamda kanunen mümkün değildir. Kanunda 158 sayılı sözleşmede gösterilen ve aşağıda sayacağımız hallerin geçerli bir sebep olmadığını vurgulamak gerekir:

► Sendika üyeliği veya çalışma saatleri dışında veya işverenin rızası ile çalışma saatleri içinde sendika faaliyetlerine katılmak

►İşyeri sendika temsilciliği yapmak

►özleşmeden doğan haklarının takibi için işveren aleyhine adli makamlara başvurmak

►Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, hamilelik, din, siyasi görüş, doğum ve benzeri nedenlerden fesih yoluna başvurmak

►74. maddede öngörülen ve kadın işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek

►Hastalık veya kaza nedeni ile 25. maddede öngörülen bekleme süresinde işe geçici devamsızlık sağlamak

Bu bahsettiğimiz hallerin fesih için geçerli bir sebep olmadığını tekrar vurgulayalım.

Belirsiz süreli iş sözleşmesi işçi tarafından feshi de aslında istifa olarak karşımıza çıkan bir fesih türüdür. Belirsiz süreli iş sözleşmesi istifa etmek isteyen işçinin kendi rızasıyla feshini gerektirir. Belirsiz süreli iş sözleşmesi işten ayrılma durumlarında kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı gibi hakları da beraberinde getirir. Hangi şartlarda kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alınabileceği ile ilgili yazılarımızı okuyarak daha detaylı bilgi alabilirsiniz.  Genel olarak İş ve İşçi Hukuku ile ilgili genel bilgilere sahip olmak, Belirli Süreli İş Sözleşmeleri ya da Belirsiz Süreli İş Sözleşmelerinden doğan davaları incelemek için İş ve İşçi Hukuku bölümünü okumanızı tavsiye ederiz.

Hızlı Erişim