// Arabuluculuk

Av. Arb. Sebahattin ÖCAL, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Dairesi Başkanlığı sicilinde 3997 sicil numarası ile kayıtlıdır. Arabulucu olarak bizimle çalışmak istiyorsanız lütfen iletişime geçin.


ARABULUCULUK

 

Özellikle günümüz gelişmiş toplumlarında ve hukuklarında yer edinmiş olan, gelişmekte olan topluluklarda ise yeni yeni hukuki açıdan yer edinmeye başlayan arabuluculuk, temel olarak doğabilecek uyuşmazlıkların çözümünde hem taraflar, hem toplum, hem de yasalar ve adalet sistemi açısından olumlu katkılarda bulunmayı amaçlayan bir faaliyet olarak karşımıza çıkmaktadır. Bununla birlikte arabuluculuk aynı zamanda 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu olarak kanunumuzda da kendine yer bulmuştur. Bu kanun ile ilgili yasaların detaylarına girmeden önce "Arabuluculuk nedir?" sorusunun cevabını araştırmak gerekir.


Arabuluculuk Nedir?

 

Arabuluculuk

İlgili kanunun 2. maddesinde arabuluculuğun tanımı şu şekilde yapılmıştır: Sistematik teknikler uygulayarak görüşmek ve müzakerede bulunmak amacıyla tarafları bir araya getiren, birbirlerini anlamalarını ve bu bağlamda kendilerinin çözüm üretmesini sağlamak için aralarında bir iletişim sürecinin kurulmasına vesile olan, uzmanlık eğitimi almış tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişi tarafından yürütülen çözüm yöntemleri, arabuluculuk çalışmaları olarak tanımlanmaktadır. Bu noktada arabuluculuk ile birlikte bir de arabulucu kavramı ortaya çıkmaktadır. Arabulucu da arabuluculuk faaliyeti yürüten ve Arabulucuk Daire Başkanlığı tarafından düzenlenen arabuluculuk siciline kayıt işleminden geçmiş olan bir gerçek kişi olarak tanımlanabilir. Burada özellikle vurgulanması gereken bir nokta vardır ki, o da arabuluculuk yapmak ile hakemlik ya da hakimlik yapmanın aynı şey olmadığıdır. Arabuluculuk uzlaşma niteliğinde bir çalışma olup taraflar arasındaki uyuşmazlıkları çözmeye yönelik bir süreç olmasına rağmen ilgili uyuşmazlıklara dair sürecin sonunda herhangi bir karar vermez. Arabuluculuğun yalnızca taraflara bu karara varmalarına yardımcı nitelikte bir faaliyet olduğunu söylemek daha doğru olur.

Taraflar  üzerinde  serbestçe  tasarruf edebilecekleri özel  hukuk uyuşmazlıklarının ekonomik, hızlı, gizli ve gönüllü bir şekilde çözülmesini arabuluculuk yöntemi ile sağlayabilirler. Bu sistem tarafların gönüllülüğü esasına dayandığı için her iki taraf da çözümden memnun olarak ayrılmaktadır. Arabuluculuğa nazaran uzun süren yargılama süreci yerine, tarafların karşılıklı olarak kazandığı arabuluculuk yöntemini deneyebilirsiniz.

Sorununuzu Arabuluculuk yöntemi ile çözmek için Bakanlığın güncel arabulucular listesinden bir arabulucu seçebilir, bulunduğunuz ildeki Arabuluculuk Merkezine gidebilir ya da bildiğiniz bir arabulucudan sorunun çözümünde yardım isteyebilirsiniz. Arabuluculuğun bütün aşamaları  kural olarak gizlidir. Gizlilik yasağı aksi taraflarca karatlaştırılmadıkça hem taraflar için hem de arabulucular için geçerlidir. Gizliliğin ihlali 7/6/2012 tarihli ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 33. maddesine göre 6 AYA KADAR HAPİS CEZASI ile cezalandırılmaktadır. Bu güvence altında tarafların serbestçe arabuluculuğa başvurmaları sağlanmıştır. Arabuluculuğa başvurmak iradi olduğu gibi, her bir taraf arabuluculuktan anlaşma metnine imza atana kadar vazgeçebilirler. Bu halde arabuluculuk aşamasında kullanılan söz, beyan ve deliller hiç bir şekilde delil olarak kullanılamaz ve mahkemeler tarafından istenemez. Bu nedenlerle arabuluculuğa başvurmak haklarınızı yitirmenize sebep olmayacağı gibi sizi daha az haklı olarak da göstermez.


Arabulucuğun Faydaları ve Avantajları Nelerdir?

 

Arabuluculuğun beraberinde getirdiği pek çok avantaj olduğunu söylemek mümkün. Öncelikle taraflar bu süreç boyunca yalnızca kendi iradeleri ile karar verdiklerinden dolayı arabuluculuk süreci nihayetinde anlaşmaya varabilirlerse birlikte çalışmayı sürdürebilir ve ilişkilerine devam edebilirler. Böylelikle ister gerçek ister tüzel olsun kişiler arasındaki barış sağlanmış olup toplumsal barış ve huzura da katkıda bulunmuş olunur.

Arabuluculuk faydaları arasında öne çıkan bir diğer önemli avantaj da söz konusu uyuşmazlığın mahkemeye taşınması durumunda ortaya çıkacak olan masraflardan ve yorucu süreçten kaçınma avantajıdır. Yıllar boyu sürebilecek olan yüksek maliyetli ve yorucu dava süreci yerine arabuluculuk dava şartı gerektirmeden süreci birkaç saat içerisinde hızlıca çözüme kavuşturma özelliğine sahiptir. Bu vesile ile hem her iki taraf da daha az zaman ve para harcamış olur, hem de hukuk sistemi fazla iş yüküne maruz kalmaz.

Bununla birlikte arabuluculuk sürecinde güvenilirlik ve gizlilik esasları ön planda tutulduğu için taraflar mahkeme önünde normal şartlarda konuşmaya çekinebilecekleri konular hakkında da görüşüp birbirlerini daha iyi anlayabilir ve empati yoluna giderek daha kolay uzlaşmaya varabilirler.


 

Dava Şartı ( Zorunlu ) Arabuluculuk

 

Bir unsurun Dava Şartı olarak nitelendirilmesi halinde bu hususun çözülmeden dava açılmamasını, açılmış ise devam edilmesine engel olmasını ifade etmektedir. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda bu husus şu şekilde ifade edilmektedir. 6100 Sayılı Kanunda dava şartları 114. Maddede sıralanmıştır. Maddenin son fıkrasına göre "(2) Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır" denilerek dava şartlarının 114. maddede yazılanlardan ibaret olmadığı, başka kanunlarda da dava şartları belirlenebileceği yazılmıştır.

Buna rağmen dava şartı ( Zorunlu ) arabuluculuk tüm dava türleri için kabul edilmemiştir. 01.01.2018 tarihinden itibaren işçinin bir şekilde çalışmasının karşılığı olan tazminat ve alacaklar için belirlenen zorunlu arabuluculuk 

 

Şu halde Dava Şartı ( Zorunlu ) Arabuluculuk 

 


Dava Şartı ( Zorunlu ) Arabuluculuğa Tabi Bir Davada Arabuluculuğa Başvurulmaması Halinde Yapılacak İşlem

 


 

Hangi Uyuşmazlıklar/Davalar Arabuluculuk Kapsamına Girer?

 

Arabuluculuk yönetmeliği, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri işlemlerden kaynaklanan özel hukuki uyuşmazlıkların arabuluculuğa elverişli olduğunu belirtmektedir. Başka bir deyişle arabuluculuk iş  ve işçi hukuku, ticaret hukuku, kira hukuku, tüketici hukuku ve benzeri hukuk dalları kapsamında taraflara özgürce hizmet etme yetkinliğine sahiptir. İşçi ve işveren, kiracı ve mülk sahibi, tacir ve esnaf ya da tüketici ve esnaf gibi vasıflardaki taraflar aralarında doğan hukuki uyuşmazlıkların çözümü için arabuluculuk teklifi sunabilir.

Öte yandan cezada arabuluculuk biraz farklı bir açıdan ele alınmaktadır demek mümkün. Aile içi şiddet iddiası ve benzeri iddialar içeren uyuşmazlıklar ve ceza hukuku bağlamında bulunan diğer uyuşmazlıklar için arabuluculuk kanunu geçerli değildir. Bu bağlamda ceza hukukunda ayrı bir uzlaşmacı yöntem kabul edilmiş olup kanunda Alternatif Çözüm Yolu olarak bilinmektedir.

Arabuluculuk boşanma konusunda da ailelere yardımcı olmaya çalışan bir faaliyet olarak karşımıza çıkar. Boşanma arabuluculuğu hızlı ve düşük maliyetli bir biçimde mahkemelere ve boşanma davalarına alternatif olarak ilişkilerdeki sorunları çözmeye yönelik faaliyet gösterir. Boşanmada arabuluculuk çatışma çözme üzerine yoğunlaşarak tarafların isteklerinin ve ihtiyaçlarının karşılandığı ortak bir sonuca ulaşmayı amaçlar.

 

Arabuluculuk Nasıl Yapılır?

 

Arabuluculuk mesleği hukukumuzda oldukça esnek bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda taraflar arabuluculuğa veya bir arabulucuya başvurmak, sürecin devamını sağlamak, süreci sonuçlandırmak veya bu süreçten vazgeçmek gibi kararlar alma konusunda hürdürler. Tarafların dava açılmadan önce veya dava süreci devam ederken arabuluculuk yöntemine başvurma konusunda anlaşma hakları mevcuttur. Bununla birlikte mahkemeler de tarafları arabuluculuğa başvurma konusunda bilinçlendirme ve teşvik etme konularında ayrıyetten sorumluluk sahibidir. Hakimler dava açılmadan önce gerçekleşen ön inceleme duruşmaları sırasında her iki tarafa da arabuluculuk yöntemine başvurmak isteyip istemedikleri sorarlar.

Arabuluculuk teklifi söz konusu olduğunda taraflardan birinin diğer tarafa arabuluculuk yoluna gitmeyi teklif etmesi durumunda ve bu teklife 30 gün içerisinde cevap verilmemesi durumunda teklif reddedilmiş sayılır.

Daha önce de belirtmiş olduğumuz gibi taraflar arabuluculuğa dava açılmadan önce veya dava sırasında başvuru hakkına sahiptirler. Arabuluculuk çalışmaları sırasında taraflar anlaşmaya varırlarsa davaya gerek kalmayacağını yinelemekte fayda var. Doğal olarak anlaşamama durumunda dava açma hakları devam eder. Arabuluculuk konusunda tarafların ortak bir karara varması durumunda duruşma hakimi, duruşmayı en fazla 2 kez olmak üzere 3 aya kadar erteleyebilecektir. Arabuluculuk ile anlaşmaya varılması durumunda mahkeme davayı görmeyi bırakacak, tarafların anlaştıklarına dair yazılı bir ifade yer alacak ve ortaya arabulucu ile tarafların imzaladığı bir arabuluculuk sözleşmesi çıkacaktır.

Söz konusu arabuluculuk masrafları olduğu zaman ise arabulucu ücretinin ve masrafların taraflar arasında eşit olarak paylaşılacağını belirtmekte fayda var. Ücret tarifesine göre uyuşmazlığa konu olan miktarın arttıkça arabulucuya verilecek olan komisyon oranının da düşeceğini belirtmemizde fayda olacaktır. Bu durum, para ile ölçülebilen uyuşmazlıklar için geçerlidir. Para ile ölçülemeyen uyuşmazlıklar söz konusu olduğunda ise arabulucu ücreti saatlik olarak hesaplanarak ödenmelidir. Bu ücretin olaya ve taraf sayısına göre değiştiğini ve 45 ila 240 TL arasında bir miktar olduğunu belirtelim.

 

Arabuluculuk Şartları Nelerdir?

 

"Kimler arabulucu olabilir?" sorusunun cevabına gelecek olursak Türkiye'de en az 5 yıllık mesleki deneyimi olan ve hukuk fakültesi mezunu olan gerçek kişilerin arabuluculuk yapmaya hak kazanabileceklerini söylemek mümkün. Adalet Bakanlığı'nın siciline kayıtlı bir arabulucu olabilmek için Bakanlık tarafından lisanslı olan eğitim kurumlarından teorik ve pratik eğitim almak gerektiğini de belirtelim. En az 48 saat sürmesi gereken bu eğitimin akabinde yine Bakanlık tarafından açılan yazılı ve uygulamalı bir sınavdan geçmek gereklidir. Türk hukukuna göre arabuluculuk mesleğinin sicil ve denetiminin Adalet Bakanlığı tarafından yapıldığını belirtmekte fayda var. Diğer arabuluculuk şartları arasında her yıl maliyeye belirli bir aidat ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bununla birlikte arabuluculuk mesleğini sürdürebilmek için ilgili kişilerin her yıl 8 saat olmak üzere bir yenileme eğitimi almaları da gerekli şartlar arasında sayılır.

 

Arabuluculuk İlkeleri Nelerdir?

 

Türk arabuluculuk meslek kuralların ve ilkelerinin hazırlanmasında 2005 yılında Amerikan Tahkim Birliği, Amerikan Barolar Birliği ve Anlaşmalıklar Çözüm Birliği tarafından kabul edilen Arabulucular İçin Model Etik Kuralları metninden yararlandığı görülmektedir. Bu bağlamda arabuluculuk etik kuralları da bu metne göre hazırlanmıştır dememiz mümkün. 6325 sayılı kanun, modern anlamdaki arabuluculuk gereklilik ve ilkelerini geniş bir şekilde kapsayacak düzende oluşturulmuş ve arabulucu mesleğini yapan kimselere tüm ilkelerin kanunda karşılığını bulmasını sağlamıştır. Arabuluculuk ilkeleri söz konusu olduğunda şu şekilde sıralamak mümkün:

Tarafların serbest istekleri ile sürecin başlaması, yürütülmesi ve sona ermesi

Tarafların birbirinden yüksek değil, birbi ile eşit olması

Görüşmelerin ilgisiz kimselere açık şekilde yürütülmemesi, yani gizli olması

Beyanların ve belgelerin tarafların aleyhine kullanılamaması


Nasıl Arabuluculuk Hizmeti Alabilirim?

 

Arabuluculuk İstanbul gibi büyük şehirlerde özellikle son yıllarda sıklıkla başvurulan bir yöntem haline gelmiştir. Dava öncesi başvurulan arabuluculuk hukuk bürosu ve avukat masraflarını azaltarak çok daha düşük maliyetli ve zaman tasarruflu bir şekilde hukuksal uyuşmazlıkların çözülmesine vesile olur. Arabuluculuk çeşitleri hakkında bilgi almak, arabuluculuk masrafları ile ilgili detayları öğrenmek ve dilediğiniz konuda arabuluculuk hizmeti almak için Öcal Hukuk Bürosu’na başvurmanız mümkün.

 


İLETİŞİME GEÇİN


 

Hızlı Erişim